Strona Główna
Autorzy
Kraje Świata

Dzisiaj jest poniedziałek, 20 maja 2019 r. 140 dzień roku. - Witaj na stronie www.krajeswiata.pl

Strona Główna | Kraje Świata | Współpraca | Reklama | Kontakt | (Forum)

Menu


Strona Główna
Kraje Świata
(Forum)

Autorzy
Współpraca
Reklama
Kontakt

Galeria

Krajeswiata.pl

Polecamy


Kredyty, kontaAforyzmy, Sennik Wizytówki, karty rabatowe MLB.comTurn Around Don't DrownMeteosat Service ImageryFG DJ Radio ...

Icons from: Famfamfam.com ...

Serwis


Nasza strona istnieje w internecie od maja 2007 roku. Oglądana dzisiaj szata graficzna, to dopiero pierwsza odsłona tego serwisu, na którym znajdziesz między innymi największe zasoby państw świata ze szegółowymi opisami aktualizowanymi na bieżąco.

Zapraszamy!

Panama

Ostatnia aktualizacja: 2007


JęzykStolicaUstrójNiepodległość
hiszpański Panama republika 3 listopada 1903
PowierzchniaLudnośćJednostka monetarnaHymn
78,200 km2 3,0 mln balboa (BSD) Himno Istmeno


Panama (Republika Panamy, Republica de Panama) - państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Kolumbią (225 km) i Kostaryką (330 km) - łączna długość granic lądowych wynosi 555 km, ponadto 2490 km wybrzeża morskiego. Znana głównie z Kanału Panamskiego dzięki któremu statki aby przepłynąć z zachodu na wschód Ameryki nie muszą opływać Ameryki południowej i przechodzić przez Cieśninę Magellana.

Ustrój polityczny: Panama jest republiką konstytucja została uchwalona w 1972, znowelizowana w 1983. Głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych na kadencję 5-letnią. Władza ustawodawcza należy do 1-izbowego Zgromadzenia Ustawodawczego o kadencji 5-letniej, wybieranego w wyborach powszechnych. Władzę wykonawczą sprawuje rząd powoływany przez prezydenta i przed nim odpowiedzialny.

Geografia: Terytorium Panamy stanowi wąski (od ok. 50 km do ok. 200 km) pas lądu, łączący Amerykę Południową z Ameryką Północną. W najwęższej części, zw. Przesmykiem Panamskim, znajduje się Kanał Panamski. Ponad 50% pow. kraju zajmują wyżyny i góry Kordylierów Centralnych. Na zachodzie Cordillera de Veraguas z licznymi stożkami wulkanów (m.in. Chiriquí, najwyższy szczyt kraju, 3478 m), na wschodzie - Serranía del Darién (wys. do ok. 1900 m). Na wybrzeżach - aluwialne niziny. Wybrzeża rozczłonkowane (łączna dł. ok. 2000 km). Liczne zatoki, największe: Panamska (Ocean Spokojny) i Moskitów (Morze Karaibskie). Wzdłuż wybrzeży rafy koralowe (zwł. na Morzu Karaibskim) i ok. 1600 wysp (m.in. Archipelag Perłowy na Oceanie Spokojnym). Obszar Panamy jest położony w strefie aktywnej sejsmicznie. Klimat równikowy, na pn. wybitnie wilgotny (opady całoroczne, do 4000 mm), na pd. wilgotny (opady gł. w półroczu letnim, 1500-2500 mm rocznie). Średnia temperatura miesięczna: 26-28°C na nizinach i ok. 17-10°C w górach. Na wybrzeżu Morza Karaibskiego częste burze (do 200 rocznie). Gęsta sieć krótkich rzek, wpadających głównie do Oceanu Spokojnego. Lasy (44% pow.) równikowe wilgotne na północy i zrzucające okresowo liście - na południu oraz namorzynowe - na wybrzeżu Morza Karaibskiego. W kotlinach roślinność sawannowa.

Gospodarka: Kraj rozwijający się. Gospodarka Panamy należy do bardziej stabilnych w Ameryce Środkowej, ale poziom życia społeczeństwa jest niski, szacuje się, że ok. 50% ludności żyje poniżej poziomu ubóstwa. Największy udział w tworzeniu produktu krajowego brutto mają usługi (76% - 1991), co wiąże się z obsługą Kanału Panamskiego, rolnictwo dostarcza - 11%, a przemysł - 13%. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosi 2040 dolarów amerykańskich rocznie. Znaczne dochody przynosi turystyka (ok. 300 tys. turystów rocznie).

Demografia: Około 60% ludności Panamy stanowią Metysi, 20% - Mulaci i Murzyni, 10% - ludność pochodzenia europejskiego, poza tym Indianie, skupieni głównie na wybrzeżu Morza Karaibskiego, m.in. w Comarca de San Blas. 84% społeczeństwa to katolicy, ok. 5% - protestanci. Wysoki przyrost naturalny, ok. 21 promili rocznie (1999-2001); 1/3 ludności w wieku do 14 lat. Średnia gęstość zaludnienia 33 mieszkańców na km2 (2000), największa - w środkowej części, w strefie Kanału Panamskiego. W miastach mieszka 53% ludności. Główne miasta: Panama, San Miguel, David, Penonomé, Colón. W rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie jest zatrudnionych 23% ludności zawodowo czynnej, w przemyśle - 15%, w usługach (głównie przy obsłudze Kanału Panamskiego) - 62% (2000); bezrobocie obejmuje ok. 14% ludności zawodowo czynnej.

Historia: Obszar zasiedlony pierwotnie przez Indian, gł. Czibczów. Do podboju hiszpańskiego znajdował się w zasięgu handlu prowadzonego przez Azteków i Majów. Przez Europejczyków odkryty ok. 1501, stał się posiadłością hiszpańską. Od 1535 wchodził w skład wicekrólestwa Nowej Hiszpanii, od 1717 - wicekrólestwa Nowej Granady. Przez cały okres kolonialny był centrum wymiany handlowej. Po wyzwoleniu spod panowania hiszpańskiego Nowej Granady 1819, Panama, jako jej prowincja, weszła w skład Wielkiej Kolumbii. Od 1830 należała do Kolumbii. Znaczenie Panamy wzrosło z chwilą wybudowania (1850-1855) kolei łączącej Ocean Spokojny z Morzem Karaibskim, a zwłaszcza w związku z budową (od 1881) Kanału Panamskiego. W latach 1855-1886 miała autonomię wewnętrzną, którą utraciła wskutek dążeń secesjonistycznych. W 1903 z inspiracji USA oderwała się od Kolumbii (na czele ruchu separatystycznego stał M. Amador Guerrero) i utworzyła odrębną republikę. Traktat z 1903 (Hay-Bunau-Varilla) przyznał USA wieczystą dzierżawę Strefy Kanału Panamskiego i prawo stacjonowania na terenie Panamy wojsk amerykańskich. W następnych latach rozwój gospodarki był związany z Kanałem, na prowincji tradycyjna gospodarka rolna (gł. uprawa bananów). W latach 30. wystąpiły konflikty społeczne na tle rasowym, wywołane przez nacjonalistyczny ruch, na którego czele stał A. Arias Madrid. Ustaliły się silne wpływy polityczne i ekonomiczne USA, podczas II wojny światowej na terenie Panamy utworzono amerykańskie bazy wojskowe. Po wojnie konflikty z USA (1964 zerwanie stosunków dyplomatycznych), załagodzone układem z 1965, zawierającym obietnice uznania przez USA pełnej suwerenności Panamy w Strefie Kanału. W latach 60. szybki rozwój ekonomiczny, związany ze szczególnymi stosunkami z USA, dzięki którym Panama pełniła funkcje pośrednika w handlu między USA a niektórymi państwami Ameryki Łacińskiej. W 1968 zamach stanu i (do 1969) rządy junty wojskowej. Od początku 1969 faktyczną władzę w Panamie sprawował gen. O. Torrijos Herrera (1972-1978 premier z nadzwyczajnymi pełnomocnictwami): zakaz działalności partii politycznych, reformy społeczno-gospodarcze, między innymi w dziedzinie rolnictwa i oświaty. W 1973 ponowne zaostrzenie konfliktu z USA - Panama wystąpiła z żądaniem suwerenności w Strefie Kanału i wycofania z jej terenu wojsk amerykańskich. Kilkuletnie rokowania z USA w sprawie Kanału, prowadzone przy poparciu państw latynoamerykańskich dla Panamy, zostały zakończone 1977 układem, który spełnił roszczenia Panamy i ustalił warunki przekazania jej Strefy Kanału. Od 1978 rządy cywilne, a faktycznie dyktatura wojskowa gen. Torrijosa (do 1981). Dzięki szybkiemu rozwojowi usług w dziedzinie handlu, bankowości i transportu morskiego (tzw. tania bandera) utrzymywał się wzrost gospodarczy i ekspansja zagranicznego kapitału inwestycyjnego, głównie z USA. Od 1983 dyktatura gen. M. Noriegi: program oszczędnościowy w gospodarce, narastanie konfliktów między władzą a opozycją cywilną, od 1987 konflikt z USA, zaostrzony 1988 po nieudanej próbie zamachu stanu. Od 1989, po unieważnieniu przez władze wyborów prezydenckich, dalszy wzrost napięć wewnętrznych i pogorszenie stosunków Panamy z krajami Ameryki Łacińskiej. W wyniku interwencji wojsk USA (1989) aresztowano gen. Noriegę, rządy objął prez. G. Endara, zwycięzca wyborów 1989. Szybko stracił poparcie społeczeństwa (1992 odrzucono w referendum jego projekt reformy konstytucji). W wyborach prezydenckich 1994 zwyciężył E. Pérez Balladares z opozycyjnej Rewolucyjnej Partii Demokratycznej. Podjęto rokowania na temat formy obecności amerykanów po 1999 w strefie Kanału Panamskiego i przyszłości bazy lotniczej w Howard, która jest wielonarodowym ośrodkiem walki z handlem narkotykami. Przyjęto prawo o Władzy Kanału Panamskiego, autonomicznej i niezależnej finansowo, która przejęła zarząd w XII 1999 po zakończeniu działalności Komisja Kanału Panamskiego.

Artykuł z Wikipedii, opublikowany na licencji GNU FDL. Link do oryginalnej wersji/Autorzy hasła.

Copyright by Krajeswiata.pl - Micro Project - Wszelkie prawa zastrzeżone!
© 2007, Admin: News ...


Strona dostosowana do rozdzielczości 1024x768 lub większej.
Testowana na przeglądarkach: IE 6.0, Firefox 2.0, Opera.