Strona Główna
Autorzy
Kraje Świata

Dzisiaj jest środa, 22 maja 2019 r. 142 dzień roku. - Witaj na stronie www.krajeswiata.pl

Strona Główna | Kraje Świata | Współpraca | Reklama | Kontakt | (Forum)

Menu


Strona Główna
Kraje Świata
(Forum)

Autorzy
Współpraca
Reklama
Kontakt

Galeria

Krajeswiata.pl

Polecamy


Kredyty, kontaAforyzmy, Sennik Wizytówki, karty rabatowe MLB.comTurn Around Don't DrownMeteosat Service ImageryFG DJ Radio ...

Icons from: Famfamfam.com ...

Serwis


Nasza strona istnieje w internecie od maja 2007 roku. Oglądana dzisiaj szata graficzna, to dopiero pierwsza odsłona tego serwisu, na którym znajdziesz między innymi największe zasoby państw świata ze szegółowymi opisami aktualizowanymi na bieżąco.

Zapraszamy!

Estonia

Ostatnia aktualizacja: 2007


JęzykStolicaUstrójNiepodległość
estoński Tallin republika 20 sierpnia 1991
PowierzchniaLudnośćJednostka monetarnaHymn
45,226 km2 1,33 mln korona estońska (EEK) Mu Isamaa


Estonia (est. Eesti, Republika Estońska - Eesti Vabariik) - państwo w Europie Wschodniej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu.

Ustrój polityczny: Estonia jest republiką wielopartyjną. Ustrój polityczny kraju ukształtowała konstytucja z 1992 roku. Kładzie ona szczególny nacisk na dominację jednoizbowego parlamentu, który nazywa się Riigikogu. Jest on ciałem legislacyjnym, wybieranym w proporcjonalnych, 5-przymiotnikowych wyborach na 4 lata z 5% progiem wyborczym dla partii. W parlamencie zasiada 101 deputowanych. Mimo że prezydent posiada prawo weta wobec ustaw parlamentu, jego kompetencje ograniczają się do reprezentowania państwa i wskazania premiera po wyborach, których termin także on wyznacza. Głównym organem wykonawczym polityki państwa jest rząd, odpowiedzialny przed parlamentem. Parlament kontroluje go nie tylko przez votum zaufania/nieufności, ale także przez interpelacje i zapytania (tzw. godzina pytań do premiera w każdą środę).

Geografia: W skład Estonii wchodzi ponad 1500 wysp i wysepek w Zatoce Ryskiej (największe Sarema i Hiuma) o łącznej powierzchni 4,2 tys. km2 (9,2% powierzchni kraju). Zachodnie wybrzeże silnie rozczłonkowane, niskie, północne - wysokie i strome. Większość obszaru stanowią tereny nizinne (średnia wysokość 50 m) z najwyższym wzniesieniem Suur Munamägi, sięgającym 318 metrów n.p.m. Rzeźba polodowcowa (moreny, drumliny, ozy, jeziora). W południowej części wysoczyzna Pandivere (wys. do 166 m), na północy i północnym wschodzie wzniesienia Sakala, Otepää i Haanja (do 318 m). Klimat umiarkowany, przejściowy między morskim i kontynentalnym. Średnia temperatura w najchłodniejszym miesiącu (w lutym) wynosi od -6°C na wschodzie, do -2°C na zachodnich wyspach, w lipcu 16-17°C. Suma roczna opadów 600-700 mm, maksimum od lipca do września. Gęsta sieć rzeczna, zwłaszcza w południowej części, główne rzeki: Narwa, Ema, Parnawa; ponad 1000 jezior (ok. 5% powierzchni kraju), największe Pejpus (graniczne z Rosją). Estonia leży w strefie lasów mieszanych. Na ubogich glebach piaszczystych rosną bory sosnowe (z sosną zwyczajną), na glebach bardziej żyznych lasy świerkowe (ze świerkiem pospolitym), niekiedy ze znacznym udziałem dębu szypułkowego i innych drzew liściastych. Lasy zajmują ok. 18% powierzchni kraju, torfowiska (przeważnie wysokie) i tereny podmokłe - 20%. Na wschód od Tallina (na wybrzeżu Zatoki Fińskiej) Park Narodowy Lahemaa.

Gospodarka: Kraj przemysłowo-rolniczy. Do 1991 wchodził w skład nadbałtyckiego regionu ekonomicznego ZSRR, silnie uzależniony od importu surowców i paliw. Reforma systemu gospodarczego została zapoczątkowana przed uzyskaniem niepodległości. Estonia jako pierwsze z państw powstałych po rozpadzie ZSRR opuściła w 1992 strefę rublową. Obecnie dynamicznie rozwijający się kraj (średniorocznie 5-7 %, gospodarka oparta o usługi (65%). Przemysł to 30% PKB, a rolnictwo zaledwie 5%. Duża komputeryzacja państwa. Znaczne pozyskanie torfu. Silnie rozwinięty przemysł maszynowy, elektroniczny, drzewny i meblarski, chemiczny i spożywczy. Głównym ośrodkiem jest stolica Tallinn. Produkcja energii 8,8 TWh, piwa 95 mln litrów. Uprawa głównie jęczmienia, pszenicy, ziemniaków i żyta, w hodowli większe znaczenie ma trzoda i bydło mięsne. Pomyślnie rozwija się rybołówstwo - 104 tys. ton ryb. Port morski w Tallinie należy do większych na Bałtyku. Sieć drogowa liczy 28 tys. km, a jej uzupełnieniem jest 1180 km kolei. Coraz większe znaczenie ma turystyka (dochody przekraczają pół miliarda dolarów). Eksport 4,6 mld dolarów, import 6,2 mld dolarów. Wartość PKB w 2004 roku wyniosła 7,2 mld euro, czyli 5,4 tys. na mieszkańca. Bezrobocie: 10% (regiony zamieszkane przez Rosjan 20%).

Demografia: Estończycy stanowią 68,6% ludności (spis z 2006), Rosjanie 25,6% (głównie w Tallinie, Kohtla-Jarve i Narwie), Ukraińcy 2,1%, Białorusini 1,3%, Finowie 0,9%; pozostali to głównie Tatarzy, Łotysze, Żydzi, Polacy i Litwini. Od początków lat 90. spadek liczby ludności. Przyrost naturalny od 1991 ujemny. Wskaźnik urodzeń 8,7 (1997); w wieku do 14 lat 19% populacji, 65 lat i więcej 14%. Ludność miejska 69% (1997). Gęstość zaludnienia 29,4 osób na km2 (największa w północnej części, między Tallinem a Narwą). Główne miasta poza stolicą: Tartu, Narwa, Kohtla-Järve, Parnawa.

Historia: Ślady życia ludzkiego w Estonii sięgają mezolitu, od neolitu zasiedlanie tych terenów było już zjawiskiem stałym, a w III-II tysiącleciu p.n.e. pojawiły się plemiona ugrofińskie, z których wyłonili się pierwsi przodkowie późniejszych Estów. Nazwa Estowie, zaświadczona w starożytności (Tacyt), oznacza ludność Estonii powstałą z przemieszania ludów ugrofińskich z napływającymi ludami bałtyckimi, pokrewną pierwotnym plemionom litewskim i łotewskim oraz - prawdopodobnie - germańskim ze Skandynawii. Pod koniec I tysiąclecia n.e. rozpoczął się wyraźny rozwój gospodarczy, choć Estonia znalazła się w trudnym położeniu, między Słowianami wschodnimi, plemionami bałtyckimi i Dunami oraz wikingami, atakującymi ją od morza. Konsolidację państwa najpierw uniemożliwiły niszczycielskie najazdy wikingów i książąt z Rusi Kijowskiej, a od XII-XIII w. stały napór niemiecki (zbrojne misje biskupów z terenu Łotwy, działania zakonu kawalerów mieczowych i Krzyżaków). Prawie cała Estonia znalazła się pod władzą biskupa Ozylii, Dorpatu oraz zakonu krzyżackiego. Element niemiecki zdobył przewagę w warstwie rycerskiej (później wśród szlachty) oraz w miastach. Zapanowały stosunki wzorowane na istniejących w Niemczech (m.in. system lenny, rządząca warstwa panów feudalnych). Od XIII w. obszar obecnej Estonii i Łotwy, opanowany przez Niemców, nosił nazwę "Inflanty". Administracyjnie tworzył swoistą konfederację 5 państw: zakonnego, arcybiskupstwa ryskiego oraz biskupstw kurlandzkiego, dorpackiego i ozylijskiego. W 1236-1346 pn. część Estonii należała do Danii, następnie, w wyniku sprzedaży, znalazła się w państwie zakonnym, inflanckiej gałęzi Krzyżaków. Po walkach w XIV w. z arcybiskupem ryskim zakon zyskał pozycję hegemona w Inflantach, stracił ją po przegranej wojnie Krzyżaków z Polską i Litwą (Grunwald 1410). Od XV w. Inflanty coraz bardziej interesowały państwo moskiewskie, Polskę (wraz z Litwą), Danię i Szwecję. Wywołana przez cara Iwana IV Groźnego wojna inflancka (1558-1582) ogromnie osłabiła kraj. Estonia (Inflanty) związała się z Polską i Litwą, część jej zajęli Szwedzi i Duńczycy. W walce o Estonię zwyciężyli Szwedzi (1629 uzyskali część Polski), a 1645 zjednoczyli całą Estonię pod swym panowaniem. W XVI-XVII w. w Estonii ustaliła się różnorodna struktura wyznaniowa (katolicyzm, wyznania protestanckie, prawosławie) oraz struktura społeczna zapewniająca najwięcej przywilejów ludności niemieckiej (baronowie). Reformy dokonane w czasie rządów szwedzkich zniosły wielką własność feudalną oraz zmniejszyły zależność i obciążenia chłopów. Zaczęła się budzić narodowa świadomość estońska. W wyniku wojny północnej (1700-1721) Estonia przeszła pod panowanie Rosji. Car Piotr I Wielki zniósł reformy szwedzkie, zagwarantował przywileje niemieckiej części ludności - nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji chłopów, zaostrzenie sprzeczności społecznych i narodowościowych, co na długo zagwarantowało Rosji pełną lojalność niemieckiej części ludności. W 1816 car Aleksander I zniósł w Estonii poddaństwo chłopów. od lat 30. XIX w. zaczęło się rozwijać nowoczesne rolnictwo, następnie przemysł. Procesy te wiązały się z szybką emancypacją narodową Estończyków, których kultura (jakkolwiek wiele czerpała z kultury niemieckiej) rozwijała się niezależnie, wraz z tworzeniem się nowoczesnego narodu estońskiego. Walka z przewagą elementu niemieckiego skłoniła Estończyków do ostrożnego poparcia (od lat 80.) antyniemieckiej polityki rosyjskiej w Estonii oraz zdecydowanego oporu wobec nacisków rusyfikacyjnych. Estończycy szybko zaczęli opanowywać różne działy gospodarki. 24 lutego 1918 Estonia ogłosiła niepodległość - rozpoczęła się wojna estońsko-rosyjska 1918-1920. 2 lutego 1920 Rosja radziecka uznaje estońską niepodległość w traktacie w Tartu. Estonia została anektowana przez ZSRR w czerwcu 1940. Powstała Estońska SRR. W 1991 r. Estonia wraz z innymi republikami ZSRR odzyskały niepodległość. Obecnie Estonia należy do Unii Europejskiej i NATO.

Artykuł z Wikipedii, opublikowany na licencji GNU FDL. Link do oryginalnej wersji/Autorzy hasła.

Copyright by Krajeswiata.pl - Micro Project - Wszelkie prawa zastrzeżone!
© 2007, Admin: News ...


Strona dostosowana do rozdzielczości 1024x768 lub większej.
Testowana na przeglądarkach: IE 6.0, Firefox 2.0, Opera.